Προσεχείς κυκλοφορίες | Ιανουάριος 2021

Niall Ferguson | Η πλατεία και ο πύργος. Δίκτυα, ιεραρχίες και η πάλη για παγκόσμια ισχύ

Μετάφραση: Χρήστος Γεμελιάρης

Σειρά: ΝΕΟΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

Η ιστορία κατά το μεγαλύτερο μέρος της είναι ιεραρχική: έχει να κάνει με αυτοκράτορες, προέδρους, πρωθυπουργούς και στρατάρχες· με κράτη, στρατούς και εταιρείες· με εντολές από ψηλά. Ακόμη και η ιστορία «από τα κάτω» αφορά συνήθως συνδικάτα και εργατικά κόμματα. Μήπως όμως αυτό συμβαίνει επειδή οι ιεραρχικοί θεσμοί δημιουργούν τα αρχεία στα οποία στηρίζονται οι ιστορικοί; Μήπως χάνουμε έτσι απ’ τα μάτια μας τα άτυπα, πολύ λιγότερο μελετημένα κοινωνικά δίκτυα που είναι οι αληθινές πηγές εξουσίας και δυνάμεις αλλαγής;

Ο 21ος αιώνας χαιρετίστηκε ως η Εποχή των Δικτύων. Ωστόσο, όπως υποστηρίζει εδώ ο Νηλ Φέργκιουσον, τα δίκτυα ήταν πάντα ανάμεσά μας, από τη δομή του εγκεφάλου ώς την τροφική αλυσίδα, από το οικογενειακό δέντρο μέχρι τον ελευθεροτεκτονισμό. Σε ολόκληρη την ιστορία, ιεραρχίες εγκατεστημένες σε ψηλούς πύργους ισχυρίζονταν πως κυβερνούν, συχνά όμως η πραγματική εξουσία βρισκόταν πιο κάτω, στην πλατεία της πόλης. Διότι τα δίκτυα έχουν την τάση να καινοτομούν. Και μέσα από τα δίκτυα διασπείρονται επαναστατικές ιδέες. Το ότι οι συνωμοσιολόγοι αρέσκονται να φαντασιώνουν γύρω από τέτοια δίκτυα δεν σημαίνει πως δεν υπάρχουν.

Από τις λατρείες της αρχαίας Ρώμης μέχρι τις δυναστείες της Αναγέννησης, από τους πατέρες του έθνους μέχρι το Φέισμπουκ, το βιβλίο εξιστορεί την άνοδο, την πτώση και πάλι την άνοδο των δικτύων, δείχνοντας πώς η θεωρία των δικτύων –έννοιες όπως συσταδοποίηση, βαθμοί διαχωρισμού, αδύναμοι δεσμοί και μεταβατικές φάσεις– αλλάζει τον τρόπο που κατανοούμε το παρελθόν και το παρόν.

Αν Η εξέλιξη του χρήματος έθεσε τη Γουόλ Στριτ σε ιστορική προοπτική, Η πλατεία και ο πύργος κάνει το ίδιο για τη Σίλικον Βάλεϊ. Προβαίνει δε σε μια τολμηρή πρόβλεψη για τις ιεραρχίες που θα αντέξουν αυτό το νέο κύμα δικτυακής ανατροπής – κι εκείνες που θα πέσουν.


Αγγέλα Γιώτη | Μεταπολεμικές δοκιμές πολιτικού λυρισμού. Συνομιλίες με τον Κάλβο.

Παλαμάς-Καρυωτάκης, Σεφέρης-Σικελιανός, Ρίτσος-Λεοντάρης

Σειρά: ΤΕΧΝΕΣ ΚΑΙ ΓΡΑΜΜΑΤΑ – ΑΙΣΘΗΤΙΚΑ ΘΕΜΑΤΑ – ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ | αέκδοση Ιανουάριος 2021

Μεταπολεμική ποίηση, πολιτική ποίηση και δημιουργική πρόσληψη της καλβικής ποίησης είναι οι τρεις άξονες που ενορχηστρώνουν τα περιεχόμενα αυτού του βιβλίου. Επαναπροσεγγίζοντας τον Κάλβο και τοποθετώντας τον στο ιστορικό του περιβάλλον, την Ευρώπη του 19ου αιώνα, η συγγραφέας τον εντάσσει στους «ήρωες» αυτού του βιβλίου, με τη συμφωνία να μείνει ένας «βουβός συνομιλητής» των έξι μεγάλων ποιητών. Ακολουθώντας μια «γενετική» προσέγγιση της μεταπολεμικής πολιτικής ποίησης –διαφορετική αλλά και συμπληρωματική προς την παραδοσιακή, που οργανώνει την περιοχή αυτή ως ειδολογική κατηγορία– ενδιαφέρεται περισσότερο για τη σκιαγράφηση των συνθηκών μέσα στις οποίες διαμορφώθηκε η εν λόγω ποίηση και τη μελέτη των διαδοχικών σταδίων που πέρασε μέχρι να συγκροτηθεί ως ιδιαίτερη κατηγορία. Έτσι δεν μελετά μεταπολεμικούς ποιητές, αλλά ποιήματα που επιτρέπουν να παρακολουθήσουμε τη διαχείριση του τέλους ενός πολέμου, έως ότου χτιστεί, εν προόδω, ο μεταπολεμικός ποιητικός χαρακτήρας.

Στις σελίδες αυτού του βιβλίου ο Καρυωτάκης συστήνεται ως πρόγονος της μεταπολεμικής ποίησης και ο Σεφέρης ως ιδρυτής της. Η συμβολή τους σε μια τέτοια ποιητική κατηγορία έχει μείνει σε μεγάλο βαθμό αδιερεύνητη, καθώς κανείς από τους δύο δεν ανήκει βιολογικά στις λίστες με τους ποιητές της πρώτης και της δεύτερης μεταπολεμικής γενιάς. Ο εξαρχής αρνητικός χαρακτήρας της μεταπολεμικής ποίησης παρουσιάζει ολοένα και μεγαλύτερη πολυσημία στην τελευταία φάση που παρακολουθεί το βιβλίο, φαινόμενο που σχετίζεται με την υποχώρηση του αριστερού οράματος. Κι αν ο Ρίτσος αποτελεί μοιραία μέρος μιας τέτοιας διερεύνησης, στο κέντρο της, υπό το φως θεωρητικών στοχασμών όπως του Τέοντορ Αντόρνο, δεν θα μπορούσε να βρεθεί άλλος από τον πιο εμβληματικό εκφραστή της αμφιβολίας, τον αιρετικό Βύρωνα Λεοντάρη.