Προσεχείς κυκλοφορίες | Οκτώβριος 2020

Ελένη Μπουκαούρη | Άθελά μας

Σειρά: ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ – Μυθιστόρημα

Στη θρυμματισμένη Αθήνα, αλλά και στην επαρχία, τρεις άντρες και τρεις γυναίκες διασταυρώνονται, σμίγουν και απομακρύνονται, περιπλανώμενοι στη σκοτεινή πλευρά του εαυτού τους και της πόλης. Ο Άκης και ο Τάκης, παιδικοί φίλοι, πειραματίζονται ως συγγραφείς· η Δέσποινα ακούει τις ιστορίες τους και προσπαθεί να επουλώσει τις πληγές· η Ειρήνη θεραπεύεται από την τραυματική σχέση με τον πατέρα της με μια απρόσμενη μεσολάβηση· η Λουΐζα καταγράφει στο ημερολόγιό της τη βαθιά επιθυμία να αποκτήσει παιδί, καθώς και άλλες αστικές ιστορίες· κι ένας νεαρός, σαν ξωτικό, αντηχεί τις αγωνίες των ηρώων, που διερωτώνται αν έζησαν όπως ήθελαν ή σύρθηκαν, άθελά τους, σε μια ματαιωμένη, χαμένη ζωή.

Πολλά από αυτά τα νήματα της γραφής και της ύπαρξης, που φτάνουν ώς τη σύγχρονη Αθήνα, έχουν την αφετηρία τους στην υπόθεση του νεαρού Μεγέρ, χαρακτήρα βγαλμένου από τους Αλσατούς που επιστρατεύτηκαν από τους ναζί το 1942 προς ενίσχυση των γερμανικών στρατευμάτων – για να μείνουν στην Ιστορία με την εμβληματική ονομασία «Μalgré nous» («Άθελά μας»).

Γιώργος Παπαθανασόπουλος |Εξ αδιαθέτου

Σειρά: ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ – Διηγήματα

«Δεν θέλω να γράφω για τα παλιά, για τα ξεχασμένα, για τα τωρινά θέλω. Είναι όμως αυτοί που έφυγαν και που αγαπήσαμε στα παιδικά μας χρόνια, κι έρχονται συχνά στον ύπνο και στον ξύπνιο μας και χτυπούν πορτοπαράθυρα. Κι όταν γράφω κάτι γι’ αυτούς, είναι σαν το πιάτο με το στάρι που διαβάστηκε το ψυχοσάββατο στον εσπερινό…»

Σαράντα τρία διηγήματα για τα παιδικά χρόνια, την οικογένεια και τη φιλία, για τη δυστυχία και τη φτώχεια, για την αγάπη, το μίσος και το μεγαλείο της ψυχής, για τη ζωή και τον θάνατο, αλλά και τον έρωτα, τον απλό, τον μεγάλο και τον ανεκπλήρωτο.

Διαποτισμένες με έντονο συναίσθημα και πινελιές χιούμορ, οι μικρές αυτές ιστορίες είναι σαν γλυκόπικρες αναμνήσεις που ταξιδεύουν στον χρόνο, στο χθες και στο σήμερα, και στα τοπία του χωριού και της πόλης.

 

Σωτήρης Μανωλόπουλος | Τα σύνορα του πολιτισμού. Η τρίτη πραγματικότητα

Σειρά: ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Τι κάνει τη ζωή άξια να τη ζούμε; Το ότι ζούμε τις εμπειρίες μας στην ενδιάμεση περιοχή του πολιτισμού. Η περιοχή αυτή δεν είναι ένα όριο, αλλά ένα σύνορο, μια κορυφογραμμή, μια ζώνη δημιουργικότητας. Εκεί είμαστε μέσα στον κόσμο· στην Τρίτη πραγματικότητα, στην περιοχή των μεταβατικών αντικειμένων και μεταβατικών φαινομένων. Εκεί μάς έχουν τάξει να υπηρετούμε δια βίου ένα χρέος: να αγωνιζόμαστε μέρα-νύχτα, με το έργο των ψυχικών μας κατασκευών, για να χωρίζουμε και να συνδέουμε την εσωτερική (ψυχική) με την εξωτερική (κοινωνική) πραγματικότητα.

Για να συνεννοηθούμε, χωρίζουμε σχηματικά με σαφή όρια το σώμα από την ψυχή, το ασυνείδητο από το συνειδητό, την ψυχική από την κοινωνική πραγματικότητα, το μέσα από το έξω, το πριν από το μετά. Καθένα από αυτά έχει την δική του οργάνωση, γλώσσα και ταυτότητα. Εντούτοις, με μυστήριους τρόπους, με ενδιάμεσες άγνωστες σε μας μορφές, συνδέονται αυτοί οι χώροι μεταξύ τους.

Στην πραγματικότητα υπάρχουν σύνορα όπου λειτουργούμε με θετικές ικανότητες (γνωρίζουμε και δρούμε με βεβαιότητες, όρια, και σαφείς διαφορές), αλλά και αρνητικές ικανότητες (αντέχουμε αβεβαιότητες, αμφισημίες και αντιφάσεις). Αυτά τα σύνορα μέσα στον πολιτισμό δημιουργούν χώρους δημιουργικότητας, με την οποία αγωνιζόμαστε να αντιμετωπίσουμε τα βαθιά ρήγματα που φυσικά υπάρχουν μέσα στις κοινότητες. Διασχίζοντας τα σύνορα από τον ένα κόσμο στον άλλο, πάντα μένει το αμετάφραστο του βιώματος, το άγνωστο, το άμορφο, το διφορούμενο, το παράδοξο· οι λόγοι δηλαδή για να συνεχίσουμε να επενδύουμε και να ανακαλύπτουμε νέες όψεις του αντικειμένου που αγαπάμε, μισούμε και θέλουμε να γνωρίσουμε.

Από το παραμύθι και το παιχνίδι μέχρι τη λογοτεχνία και την τέχνη, από τον Σολωμό και τον Παπαδιαμάντη μέχρι τη Ρέα Γαλανάκη και τον Παντελή Βούλγαρη, η ψυχαναλυτική ματιά και σκέψη του Σωτήρη Μανωλόπουλου μας εισάγει στον αινιγματικό κόσμο της Τρίτης πραγματικότητας.

 

Niall Ferguson | Η πλατεία και ο πύργος. Δίκτυα, ιεραρχίες και η πάλη για παγκόσμια ισχύ

Μετάφραση: Χρήστος Γεμελιάρης

Σειρά: ΝΕΟΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

Η ιστορία κατά το μεγαλύτερο μέρος της είναι ιεραρχική: έχει να κάνει με αυτοκράτορες, προέδρους, πρωθυπουργούς και στρατάρχες· με κράτη, στρατούς και εταιρείες· με εντολές από ψηλά. Ακόμη και η ιστορία «από τα κάτω» αφορά συνήθως συνδικάτα και εργατικά κόμματα. Μήπως όμως αυτό συμβαίνει επειδή οι ιεραρχικοί θεσμοί δημιουργούν τα αρχεία στα οποία στηρίζονται οι ιστορικοί; Μήπως χάνουμε έτσι απ’ τα μάτια μας τα άτυπα, πολύ λιγότερο μελετημένα κοινωνικά δίκτυα που είναι οι αληθινές πηγές εξουσίας και δυνάμεις αλλαγής;

Ο 21ος αιώνας χαιρετίστηκε ως η Εποχή των Δικτύων. Ωστόσο, όπως υποστηρίζει εδώ ο Νηλ Φέργκιουσον, τα δίκτυα ήταν πάντα ανάμεσά μας, από τη δομή του εγκεφάλου ώς την τροφική αλυσίδα, από το οικογενειακό δέντρο μέχρι τον ελευθεροτεκτονισμό. Σε ολόκληρη την ιστορία, ιεραρχίες εγκατεστημένες σε ψηλούς πύργους ισχυρίζονταν πως κυβερνούν, συχνά όμως η πραγματική εξουσία βρισκόταν πιο κάτω, στην πλατεία της πόλης. Διότι τα δίκτυα έχουν την τάση να καινοτομούν. Και μέσα από τα δίκτυα διασπείρονται επαναστατικές ιδέες. Το ότι οι συνωμοσιολόγοι αρέσκονται να φαντασιώνουν γύρω από τέτοια δίκτυα δεν σημαίνει πως δεν υπάρχουν.

Από τις λατρείες της αρχαίας Ρώμης μέχρι τις δυναστείες της Αναγέννησης, από τους πατέρες του έθνους μέχρι το Φέισμπουκ, το βιβλίο εξιστορεί την άνοδο, την πτώση και πάλι την άνοδο των δικτύων, δείχνοντας πώς η θεωρία των δικτύων –έννοιες όπως συσταδοποίηση, βαθμοί διαχωρισμού, αδύναμοι δεσμοί και μεταβατικές φάσεις– αλλάζει τον τρόπο που κατανοούμε το παρελθόν και το παρόν.

Αν Η εξέλιξη του χρήματος έθεσε τη Γουόλ Στριτ σε ιστορική προοπτική, Η πλατεία και ο πύργος κάνει το ίδιο για τη Σίλικον Βάλεϊ. Προβαίνει δε σε μια τολμηρή πρόβλεψη για τις ιεραρχίες που θα αντέξουν αυτό το νέο κύμα δικτυακής ανατροπής – κι εκείνες που θα πέσουν.

 

Elisabeth S. Clemens | Τι είναι η πολιτική κοινωνιολογία;

Μετάφραση: Γιώργος Σουβλής

Επιστημονική επιμέλεια: Ρόζα Βασιλάκη

Σειρά: ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Με δεδομένη την ύπαρξη ενός ολόκληρου κλάδου αφιερωμένου στην πολιτική επιστήμη, ποιο είναι το διακριτικό γνώρισμα της πολιτικής κοινωνιολογίας; Το βιβλίο αυτό εξηγεί τι φέρνει η κοινωνιολογική προσέγγιση στην κατανόηση της ανάδυσης, της αναπαραγωγής και του μετασχηματισμού των διαφορετικών μορφών πολιτικής τάξης.

Η πολιτική κοινωνιολογία διευρύνει καθοριστικά το αντικείμενο της πολιτικής θεώρησης σε άλλα κοινωνικά πλαίσια όπως η οικογένεια, η εργασία και οι ενώσεις πολιτών, καθώς και στους τρόπους με τους οποίους κοινωνικά χαρακτηριστικά όπως η τάξη, η θρησκεία, η ηλικία, η φυλή και το φύλο διαμορφώνουν μοτίβα της πολιτικής συμμετοχής και της διανομής της πολιτικής εξουσίας.

Το βιβλίο καταπιάνεται με αυτά τα ζητήματα σ’ ένα τεράστιο φάσμα ιστορικών και γεωγραφικών πλαισίων, από τις προσωπικές σχέσεις μέχρι τις γεωπολιτικές κλίμακες του πολέμου και του εμπορίου. Αξιοποιώντας μια αναλυτική εργαλειοθήκη που περιλαμβάνει τις έννοιες της εξουσίας, της κοινωνικής περίκλεισης, της κοινωνίας των πολιτών, καθώς και μοντέλα πολιτικής δράσης, εξετάζει τις βασικές μορφές της πολιτικής τάξης (κράτη, αυτοκρατορίες και έθνη-κράτη), τις διαδικασίες του σχηματισμού καθεστώτων, της πολιτικής αλλαγής και της επανάστασης, τις κοινωνικές βάσεις της πολιτικής συμμετοχής και τα κοινωνικά κινήματα, όπως και τις πιθανότητες νέων μορφών υπερεθνικής πολιτικής.

Χριστίνα Κουλούρη | Φουστανέλες και χλαμύδες. Ιστορική μνήμη και εθνική ταυτότητα 1821-1930

Σειρά: ΝΕΟΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

Ξεκινώντας από το 1821, γενέθλια πράξη του σύγχρονου ελληνικού κράτους, και φθάνοντας στο 1930, όταν γιορτάζεται η επέτειος των πρώτων εκατό χρόνων ανεξαρτησίας, το βιβλίο αυτό αναλύει τις πολιτισμικές πρακτικές μέσω των οποίων αναπαριστάνεται, σκηνοθετείται, επιτελείται και «καταναλώνεται» το παρελθόν στον δημόσιο χώρο. Πρόκειται για μια κοινωνική και πολιτισμική ιστορία της μνήμης κατά τον πρώτο κρίσιμο αιώνα του ελληνικού κράτους, όταν διαμορφώνεται ο Κανόνας της ιστορικής μνήμης που ορίζει και στηρίζει την εθνική ταυτότητα. Ο τρόπος που θυμόμαστε σήμερα την Ελληνική Επανάσταση, το πάνθεον των ηρωικών μορφών, η σχέση αρχαίας και νέας Ελλάδας και η θέση του Βυζαντίου συνδέονται με τόπους μνήμης, υλικούς και συμβολικούς, που οικοδομήθηκαν εκείνη την εποχή.

Πώς η ελληνική κοινωνία απομνημόνευσε το πρόσφατο και το απώτερο παρελθόν της – την Αρχαιότητα, το Βυζάντιο, την Ελληνική Επανάσταση και την «πολεμική δεκαετία» 1912 -1922; Πώς η πολιτισμική μνήμη συνδέθηκε με τις πολεμικές εμπειρίες (νίκη ή ήττα, μαζικός θάνατος και πένθος, ήρωες και μάρτυρες); Πώς η νοηματοδότηση και η ερμηνεία του παρελθόντος έγιναν αντικείμενο διαπραγμάτευσης και σύγκρουσης ανάμεσα σε τοπικές και κοινωνικές ομάδες;

Με έμφαση στην επιθυμία των ανθρώπων να «δουν» και να «βιώσουν» το παρελθόν, η μελέτη αξιοποιεί ένα μεγάλο εύρος πηγών όπως ελαιογραφίες, λιθογραφίες, φωτογραφίες, μνημεία (ανδριάντες, προτομές, μνημεία πεσόντων), τελετές μνήμης και εθνικές επετείους, σκηνοθετημένα ιστορικά δρώμενα, tableaux vivants, αναβιώσεις αρχαίου δράματος και αρχαίων εθίμων, παρελάσεις και λαϊκά εμπορικά θεάματα. Η δραματοποίηση της ιστορίας και η ενσυναίσθηση, η επιδίωξη της αυθεντικότητας μέσω της αληθοφάνειας και εν τέλει η παραπλάνηση και η ψευδαίσθηση προσεγγίζονται ως στοιχεία μιας νεωτερικής ιστορικής συνείδησης που αναδύεται σχεδόν ταυτόχρονα σε ολόκληρη την Ευρώπη.