Προσεχείς κυκλοφορίες | Φθινόπωρο 2021

Αλεξάνδρα Μπούνια & Δέσποινα Καταπότη (επιμέλεια) | Αναδυόμενες τεχνολογίες και πολιτισμική κληρονομιά | Σειρά: ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΙΑ | α΄ έκδοση Φθινόπωρο 2021

Ο όρος «αναδυόμενες τεχνολογίες» επιχειρεί να καταδείξει ότι η ιστορία της τεχνολογίας δεν συνιστά μία εξελικτική διαδικασία. Η επινόηση ενός νέου εργαλείου, τεχνικής ή μέσου θέτει μεν ως αρχικό στόχο την ικανοποίηση δεδομένων αναγκών και την επίλυση συγκεκριμένων προβλημάτων, ταυτόχρονα όμως φέρνει στην επιφάνεια νέα ερωτήματα, εγείρει νέου τύπου προκλήσεις. Οι τεχνολογίες είναι δυναμικές, εμπλέκονται αδιάκοπα σε ζυμώσεις, αναθεωρήσεις, αναπλαισιώσεις, τελούν με άλλα λόγια υπό καθεστώς διαρκούς «γίγνεσθαι». Ο παρών συλλογικός τόμος εξετάζει από αυτό ακριβώς το πρίσμα τις λεγόμενες «ψηφιακές τεχνολογίες» και επιχειρεί μέσα από μία σειρά μελετών, να θέσει στο επίκεντρο του αναλυτικού ενδιαφέροντος τις δυναμικές τους μεταλλάξεις, τις δυνατότητες, αλλά και τους περιορισμούς που επέφερε η ένταξή τους στην καθημερινή μας ζωή, ειδικότερα τις τελευταίες δεκαετίες.

Κεντρικό μέλημα του παρόντος συλλογικού εγχειρήματος είναι να διερευνήσει πώς η ριζική αναθεώρηση των ψηφιακών μέσων επηρεάζει το πεδίο της πολιτισμικής κληρονομιάς. Με δεδομένο ότι και η πολιτισμική κληρονομιά, ως όρος, εγκολπώνει πολλαπλές δυναμικές, διαπραγματεύσεις, ρήξεις και αναπλαισιώσεις, πώς οφείλουμε να προσεγγίσουμε τη χρήση των ψηφιακών τεχνολογιών στη διαχείριση και ανάδειξή της; Πώς διευρύνονται οι νοηματοδοτήσεις της πολιτισμικής κληρονομιάς μετά τη λεγόμενη «ψηφιακή στροφή»; Πώς επηρεάζει η συνθήκη της ψηφιακότητας τις αντιλήψεις για θέματα που αφορούν τις συλλογές, την τέχνη, τα μουσεία, τα αρχεία, την άυλη πολιτιστική κληρονομιά, αλλά και νέες μορφές πολιτιστικής παραγωγής όπως τα ψηφιακά παιχνίδια; Πώς εντάσσονται στη συζήτηση περί πολιτισμού θέματα όπως η ιδιωτικότητα, η οικονομία της εμπειρίας, η έννοια της προσοχής και η ανάλυση του συναισθήματος; Ποια είναι τα νέα επαγγελματικά προφίλ που διαμορφώνονται στον χώρο του πολιτισμού και πώς εντάσσονται σε αυτά οι ψηφιακές δεξιότητες; Ποιες οι επιπτώσεις της «μεταψηφιακής συνθήκης», της οργανικής πλέον ένταξης του «ψηφιακού» στον χώρο του πολιτισμού; Τι διαστάσεις παίρνει αυτό το φαινόμενο, ειδικότερα την περίοδο της πανδημίας;

Ο τόμος φέρνει κοντά ερευνητές από πολλά και διαφορετικά επιστημονικά πεδία (μουσειολογία, αρχαιολογία, τέχνες, ιστορία, πληροφορική, πολιτισμικές σπουδές, επικοινωνία, κοινωνιολογία, αρχιτεκτονική). Το έργο όλων ωστόσο, συνομιλεί και εντάσσεται στο ευρύτερο πεδίο των ψηφιακών ανθρωπιστικών σπουδών. Ο διεπιστημονικός χαρακτήρας του τόμου αναδεικνύει την αναλυτική χρησιμότητα του όρου «αναδυόμενες τεχνολογίες» στον χώρο του πολιτισμού, φέρνοντας στο προσκήνιο τις πληθυντικές ιδιότητες τους, τις δυναμικές ενεργοποιήσεις τους, τον πολυσχιδή και ετερογενή χαρακτήρα τους, τους πολλαπλούς μετασχηματισμούς τους.


 

Ειρήνη Παπαδάκη | Πολιτικές της συγγένειας. Η υιοθεσία στη σύγχρονη Ελλάδα

Σειρά: ΕΘΝΟΓΡΑΦΙΕΣ | α΄ έκδοση Φθινόπωρο 2021

Πώς οι άνθρωποι τοποθετούν, φαντάζονται και διαπραγματεύονται τη συγγένεια, τι καθιστά κάποια ή κάποιον συγγενή, πώς και με ποια υλικά δημιουργούνται οικογένειες. Η υιοθεσία αποτελεί τρόπο «ολοκλήρωσης» της οικογένειας, όταν τα παιδιά δεν «έρχονται» με τον «φυσικό» τρόπο. Πρόκειται για τόπο έντονων διαπραγματεύσεων, αμφισημιών και συγκρούσεων, προκειμένου να μετασχηματιστούν οι συγγενικές σχέσεις, να μετακινηθούν τα παιδιάκαι να δημιουργηθούν οικογένειες μη βιογενετικά συνδεδεμένες.

Αυτή η εθνογραφική μελέτη για την υιοθεσία στη σύγχρονη Ελλάδα εστιάζει στους πολιτισμικούς, νομικούς και κοινωνικούς μηχανισμούς, μέσα από τους οποίους κάποια άτομα γίνονται γονείς παιδιού τη στιγμή που κάποια άλλα χάνουν τη γονεϊκή τους ιδιότητα, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται νέα συγγενειακά σενάρια.

 


 

Ελεονώρα Ναξίδου | Η ευρωπαϊκότητα εντός της βουλγαρικής βαλκανικότητας: Ο Λιούμπεν Καραβέλοφ, ο φεντεραλισμός και οι Έλληνες

Σειρά: ΝΕΟΤΕΡΗ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΙΣΤΟΡΙΑ | αέκδοση Φθινόπωρο 2021

Το βιβλίο αυτό αποτελεί μια πρωτότυπη νεωτερική και συνθετική προσέγγιση του ιδεολογικού προφίλ του Βαλκάνιου διανοούμενου-επαναστάτη του 19ου αιώνα, που συνέβαλε καθοριστικά στη διάχυση και επικράτηση των ιδεών της νεωτερικότητας και στη συνακόλουθη συνολική αναμόρφωση του status quo της Νοτιοανατολικής Ευρώπης. Για το σκοπό αυτό εστιάζει στο παράδειγμα του βουλγαρικού εθνικού κινήματος και συγκεκριμένα σε έναν από τους πρωταγωνιστές του, τον Liuben Karavelov (1834-1879). Η περίπτωση του Καραβέλοφ μάλιστα παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την ελληνική ιστοριογραφία, γιατί οι Έλληνες ως έθνος κατέχουν σημαντική θέση στο ιδεολογικό του οικοδόμημα.

Ο Λιούμπεν Καραβέλοφ υπήρξε διανοούμενος, δημοσιογράφος, εκδότης εφημερίδων, λογοτέχνης, και υποστηρικτής του πολιτικού εθνικισμού, δηλαδή της διεκδίκησης της πολιτικής ανεξαρτησίας των Βουλγάρων μέσω της επαναστατικής οδού. Αποτιμώντας συνολικά τις ιδέες και τη δράση του, η βουλγαρική ιστοριογραφία τον συμπεριέλαβε εξαρχής μαζί με τους Γκεόργκι Ρακόβσκι, Βασίλ Λέφσκι και Χρίστο Μπότεφ στους τέσσερις επιφανέστερους εθνικούς ηγέτες της περιόδου της εθνικής Αναγέννησης.

Η πρωτοτυπία και η επιστημονική συμβολή του βιβλίου συνίστανται στην επαναθεώρηση των θέσεων του Καραβέλοφ και την ταυτόχρονη σύνδεσή τους με τα ευρωπαϊκά και τα βαλκανικά ιδεολογικά συμφραζόμενα της εποχής του, δηλαδή του δεύτερου μισού του 19ου αιώνα. Επιπλέον αναδεικνύεται η οπτική με την οποία προσλαμβάνει και διαγράφει το εθνικό προφίλ του Έλληνα ένας εξέχων Βούλγαρος διανοούμενος του 19ου αιώνα, οπτική μάλιστα που συμβαδίζει με τη σχετική στερεοτυπική αντίληψη της πλειονότητας της βουλγαρικής διανόησης της Αναγέννησης. Κατ’ αυτόν τον τρόπο στοιχειοθετείται ο ετεροπροσδιορισμός του ελληνικού έθνους από τους Βουλγάρους, μια αξιοσημείωτη συνιστώσα, δίπλα στον αυτοπροσδιορισμό, για την επίτευξη της εθνικής αυτογνωσίας.